Italy 3 lần liên tiếp lỡ World Cup: Đề xuất thay Iran liệu có khả thi?

Đặc phái viên Paolo Zampolli của chính quyền Donald Trump đã đề xuất trực tiếp với Chủ tịch FIFA Gianni Infantino phương án loại Iran để trao suất dự World Cup 2026 cho Italy, đội tuyển không vượt qua vòng loại. Đề xuất này đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới giữa ngoại giao chính trị và nguyên tắc chuyên môn thể thao.

Bối cảnh chuyên môn: Italy sa sút ra sao?

Italy đang trải qua giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong lịch sử bóng đá nước này. Đội tuyển từng 4 lần vô địch World Cup vào các năm 1934, 1938, 1982 và 2006, nhưng hiện tại đã vắng mặt 3 kỳ World Cup liên tiếp, trở thành cựu vương đầu tiên trong lịch sử giải đấu rơi vào tình cảnh này. Thất bại trước Bosnia và Herzegovina ở loạt luân lưu vòng vớt khu vực châu Âu là dấu mốc đáng buồn nhất. Dù vậy, Italy vẫn giữ thứ bậc FIFA cao nhất trong số các đội không giành vé và từng đăng quang Euro 2020, cho thấy năng lực cạnh tranh chưa mất hoàn toàn nhưng sự ổn định ở vòng loại World Cup đã suy giảm rõ rệt.

Iran và quyền tham dự hợp lệ

Ở chiều ngược lại, Iran vượt qua vòng loại khu vực châu Á hoàn toàn bằng thành tích chuyên môn và được xếp vào bảng G cùng Bỉ, Ai Cập và New Zealand tại World Cup 2026. Giải đấu dự kiến quy tụ 48 đội, chia thành 12 bảng, mỗi bảng 4 đội, thi đấu tại Mỹ, Canada và Mexico từ ngày 11 tháng 6 đến 19 tháng 7.

Tuy nhiên, khả năng tham dự của Iran bị đặt dấu hỏi do xung đột quân sự tại Trung Đông. Sau các chiến dịch không kích do Mỹ và Israel tiến hành từ cuối tháng 2 năm 2026, Tehran bày tỏ lo ngại về vấn đề an ninh khi đội tuyển phải thi đấu trên đất Mỹ. Chính phủ Iran từng đề nghị FIFA chuyển các trận đấu của họ sang Mexico, nhưng chưa được chấp thuận. Gần đây, lập trường chính thức từ phía Iran đã rõ ràng hơn: người phát ngôn chính phủ khẳng định đội tuyển đã chuẩn bị đầy đủ và có kế hoạch tham dự, trong khi Bộ Thể thao để ngỏ quyết định cuối cùng thuộc về chính phủ nhưng tin tưởng đội tuyển vẫn sẵn sàng.

Yếu tố ngoại giao đằng sau đề xuất

Zampolli, 56 tuổi, sinh ra tại Milan trong một gia đình giàu có, là doanh nhân gốc Italy có quan hệ thân thiết với Tổng thống Trump từ nhiều năm. Đề xuất của ông được đánh giá là một cử chỉ ngoại giao nhằm hàn gắn quan hệ giữa Trump và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, vốn rạn nứt sau khi Trump công kích Giáo hoàng liên quan đến chiến sự Iran, buộc bà Meloni phải lên tiếng phản đối. Hai bên sau đó liên tục phát ngôn căng thẳng trên truyền thông.

Khả năng thực hiện gần như bằng không

Chủ tịch FIFA Infantino nhiều lần khẳng định Iran chắc chắn sẽ góp mặt tại World Cup 2026, với lý do đội bóng này đã giành quyền tham dự hợp lệ thông qua vòng loại. Theo quy định của FIFA, tổ chức này có toàn quyền quyết định phương án thay thế nếu một đội rút lui, nhưng điều kiện áp dụng chỉ giới hạn trong trường hợp bất khả kháng. Đây không phải lần đầu xuất hiện đề xuất loại Iran khỏi World Cup. Trước giải đấu năm 2022, những lời kêu gọi tương tự liên quan đến các vấn đề chính trị và nhân quyền cũng từng được đưa ra, nhưng FIFA vẫn giữ nguyên danh sách tham dự theo kết quả chuyên môn.

Với 4 danh hiệu vô địch thế giới nhưng 3 lần liên tiếp thất bại ở vòng loại, Italy đang đứng giữa nghịch lý giữa bề dày lịch sử và thực tại chuyên môn. Đề xuất của Zampolli, dù gây chú ý, khó có thể thay đổi nguyên tắc cốt lõi của FIFA: suất tham dự World Cup phải được quyết định trên sân cỏ, không phải trên bàn đàm phán ngoại giao.

FAQ